Fincede Olumsuz Cümle

Olumsuzluk fiili

Türkçede olumsuzluk fiile eklenen -ma/-me ekiyle yapılır ve kişi eki de asıl fiile gelir: gel-mi-yor-um [1]. Fincede ise olumsuzluk ayrı bir fiille anlatılır. Bu olumsuzluk fiili kişiye göre çekimlenir ve asıl fiilin önünde yer alır [2]:

Tabloda görüldüğü gibi kişi bilgisi yalnızca olumsuzluk fiilinde bulunur; puhua fiili bütün kişilerde aynı biçimde kalır.

Asıl fiilin biçimi

Şimdiki zamanda asıl fiilin olumsuz biçimi, fiilin “minä” biçiminden sondaki -n düşürülerek elde edilir. Bu kural bütün fiil tiplerinde geçerlidir [2]:

Ünsüz değişimi olan fiillerde olumsuz biçim, minä biçimiyle aynı ünsüzü taşır [2]: ymmärtää → ymmärrän → en ymmärrä (anlamıyorum). Fiil tipleri ve ünsüz değişimi Fince fiil tipleri dersinde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

• En syö lihaa.Et yemem.
• Hän ei tule tänään.O bugün gelmiyor.
• Emme ymmärrä tätä sanaa.Bu sözcüğü anlamıyoruz.
• He eivät halua kahvia.Kahve istemiyorlar.

Olumsuz cümlede nesne partitif olur

Olumlu cümlede bütün nesne olarak kullanılan bir sözcük, cümle olumsuz olduğunda partitif hale geçer. Bu kural, nesnenin halini belirleyen öteki kuralların önüne geçer [3].

• Ostan tämän kirjan.Bu kitabı alıyorum.
• En osta tätä kirjaa.Bu kitabı almıyorum. (ostaa)

Aynı kural sahiplik cümlelerinde de geçerlidir. Bu cümlelerde fiil her zaman üçüncü tekil şahısta kalır; bu nedenle olumsuz biçim her kişi için ei ole’dir [4]:

• Meillä on koira.Köpeğimiz var.
• Meillä ei ole koiraa.Köpeğimiz yok.

Önemli bir istisna, bir şeyin nasıl olduğunu anlatan niteleme cümleleridir: bunlarda sözcük olumsuz cümlede de yalın halde kalır [5]. Türkçedeki “değil” bu cümlelerde ei ole ile karşılanır.

• Kahvi ei ole kuuma.Kahve sıcak değil.

Olumsuz soru

Olumsuz soru, -ko/-kö soru ekinin asıl fiile değil olumsuzluk fiiline eklenmesiyle kurulur [6]: enkö, etkö, eikö, emmekö, ettekö, eivätkö. Olumsuzluk fiilinde a, o ya da u bulunmadığından ek her kişide -kö biçimini alır. Soru ekinin genel kullanımı Fince ile Türkçe dersinde anlatılmaktadır.

• Etkö puhu suomea?Fince konuşmuyor musun?
• Eikö bussi tule?Otobüs gelmiyor mu?

Kısa yanıtlar

Finler evet-hayır sorularına çoğunlukla sorudaki fiili tekrarlayarak yanıt verir. Olumsuz yanıtta olumsuzluk fiili asıl fiille birlikte ya da tek başına kullanılabilir; tek başına kullanım özellikle tekil kişilerde yaygındır [7].

• Tuletko huomenna?Yarın geliyor musun?
• En tule. / En.Gelmiyorum. / Hayır.